Чалавек не супакойваецца на дасягнутым. Як бы шмат чалавек ні ведаў, ён заўсёды хоча ведаць яшчэ больш. А бо ў навакольным нас свеце так шмат нязведанага, неразгаданного, таямнічага. Зірніце на неба ў бясхмарны вечар! Колькі зорак, розных і па велічыні і па яркасці, мы бачым над сабой! Зоркі, як дробныя бліскучыя каменьчыкі, раскіданыя па ўсім небасхіле. Але такімі яны здаюцца з Зямлі. У рэчаіснасці бачныя намі зоркі па памерах не саступаюць Сонца - найбліжэйшай да нас зорцы, якая знаходзіцца ад Зямлі ўсяго толькі ў 150 млн. км. Большая ж частка зорак у шмат разоў пераўзыходзіць па памерах наша Сонца.

Далёка, вельмі далёка абароняць ад нас, насельнікаў Зямлі, зоркі. Нават святло ад гэтых зорак, распаўсюджваючыся з хуткасцю 300 000 км/сек, дасягае нашай планеты праз дзесяткі і сотні гадоў. Але дапытлівы розум чалавека хоча пранікнуць у таямніцы Сусвету, даведацца, што яго акружае не толькі зблізку, але і знаходзіцца на велізарных адлегласцях.

Аж да пачатку ХХ ст. усе працы, звязаныя з засваеннем міжпланетнай прасторы, не мелі пад сабой навуковага падмурка. Вынікі такіх работ, як правіла, мелі вельмі невялікае практычнае значэнне, нават калі яны і заканчваліся распрацоўкай канкрэтнага праекта. Строгая, навукова абгрунтаваная база для развіцця ракетна-касмічнай тэхнікі была закладзена параўнальна нядаўна рускім вучоным К. Э. Цыялкоўскім. У 1903 г. Цыялкоўскі ўпершыню падышоў да разгляду пытанняў, без рашэння якіх нельга было сур'ёзна думаць аб пранікненні чалавека ў космас. Праўда, яшчэ задоўга да Цыялкоўскага было прадпрынята нямала спроб вырашэння асобных тэхнічных пытанняў, звязаных з стварэннем лятальных апаратаў, здольных перасоўвацца ў беспаветранай прасторы. Прыкладам могуць служыць парахавыя ракеты.

Нельга не згадаць таксама і аб праекце паветраплавальных апарата, прапанаванага Н. І. Кибальчичем. Сам Кібальчыч - выключная асоба. Гэта быў чалавек, для якога навука складала ўсё. І ў той жа час, будучы кабинетным вучоным, ніколі не займаўся палітыкай, Кібальчыч без ваганні увайшоў у кантакт з членамі баявой арганізацыі «Народная хваляў». Такія выдатныя рэвалюцыянеры, беззапаветна адданыя сваёй справе, як Пяроўская, Желябов і іх паплечнікі, сталі яго бліжэйшымі сябрамі.

Для таго каб быць карысным арганізацыі «Народная воля», Кібальчыч старанна вывучае хімію выбуховых рэчываў. Ён чытае па гэтаму пытанню кнігі на рускай, англійскай, нямецкай і французскай мовах і неўзабаве становіцца кваліфікаваным спецыялістам у пытаннях вырабу рознага выгляду взрывчаток. Ад выбуху бомбы, вырабленай Кибальчичем, 1 сакавіка 1881 г. быў смяротна паранены рускі манарх Аляксандр 2. Вялікая частка ўдзельнікаў замаху на цара была неўзабаве схоплены царскай ахранкай. Быў арыштаваны і Кібальчыч.

Каля месяца цягнулася следства па справе народовольцев. Усе гэта час Кібальчыч знаходзіўся ў зняволенні. Ён ведаў - працэс для яго скончыцца смяротным пакараннем. Але і знаходзячыся ў турме, Кібальчыч заставаўся навукоўцам. Менавіта ў гэты час ён распрацаваў праект паветраплавальны машыны з выкарыстаннем рэактыўнага прынцыпу руху. Не маючы ні паперы, ні пісьмовых прылад, усе чарцяжы і матэматычныя выкладкі Кібальчыч рабіў кавалкам вугалю на сцяне турэмнай камеры-адзіночкі. Затым турэмнае начальства дазволіла выдаць яму неабходныя для працы пісьмовыя прыналежнасці. 23 сакавіка ён скончыў праект і прадставіў яго начальніку турмы. Перадсмяротным жаданнем гэтага чалавека было пачуць водгук на свой праект ад аўтарытэтных кваліфікаваных спецыялістаў. Яму хацелася ведаць, ці прынясе карысць чалавецтву яго праца.

Да апошняй хвіліны свайго жыцця Кібальчыч чакаў адказу на сваё пытанне. 3 красавіка 1881 г. Кібальчыч быў пакараны, а яго праект, запячатаны ў канверт, захоўваўся ў справе судовага следчага без усякага руху ў працягу 36 гадоў, аж да Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі. Толькі ў 1917 г., калі быў знішчаны царызм і ўладу ўзялі ў рукі рабочыя і сяляне, пакет з праектам Кибальчича быў выкрыты і, нарэшце, трапіў у рукі спецыялістаў.

З моманту напісання Кибальчичем праекта прайшло 36 гадоў. Вядома, за гэты час ён састарэў і ўжо не ўяўляў практычнай каштоўнасці, але уяўляў сабою прыклад адданасці чалавека сваёй ідэі.

Сучасная касмічная тэхніка дазволіла чалавеку прыступіць да непасрэднага штурму касмічнай прасторы, ступіць нагой на паверхню іншага нябеснага цела. Сваімі дасягненнямі касмічная тэхніка ў першую чаргу абавязаная геніяльнаму рускаму вучонаму-самавука К. Э. Циолковскому. Яго прыярытэт у многіх асноватворных пытаннях ракетнай і касмічнай тэхнікі цяпер прызнаюць ва ўсім свеце.

А як жыў і працаваў Цыялкоўскі? Цыялкоўскі нарадзіўся ў 1857 г., задоўга да Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі. У дзяцінстве яго напаткала вялікае няшчасце - пасля цяжкай хваробы ён страціў слых. Ён настолькі дрэнна чуў, што не мог вучыцца ў школе. Цыялкоўскі самастойна па кнігах вывучыў курс гімназіі і экстэрнам здаў экзамены на атэстат сталасці. Пасля гэтага яго прызначаюць настаўнікам у горад Боровск. З гэтага моманту і пачынаюцца навуковыя даследаванні Цыялкоўскага, якія прывялі яго да адкрыцця шэрагу важных законаў, якія маюць вялікае значэнне для касмічнай і ракетнай тэхнікі.

Цыялкоўскі ў дэталях прапрацаваў пытанне аб сродках, з дапамогай якіх чалавек зможа адарвацца ад Зямлі і перасоўвацца ў беспаветранай прасторы. Ён першым убачыў у ракеце, для руху якой не патрабавалася апоры ў навакольным прасторы, сродак пранікнення чалавека за межы зямной атмасферы. Цыялкоўскі добра разумеў, што развіць велізарную хуткасць, якая дазволіла б пераадолець сілу прыцягнення Зямлі, можна толькі з дапамогай вельмі магутных ракет або з ужываннем так званых ракетных цягнікоў. Ракетныя цягніка - гэта звязка ракет, якія спачатку рухаюцца ўсе разам, як адзінае цэлае, а затым па меры выпрацоўкі паліва ракеты адна за іншы адкідаюцца і застаецца адна ракета з карысным грузам або экіпажам на ёй. Адкінутыя ракеты працай сваіх рухавікоў паведамляюць хуткасць канчатковай ракеце. Маючы значны запас паліва і развіўшы ўжо вялікую хуткасць, адзінкавая ракета зможа затым за кошт працы толькі сваіх уласных рухавікоў разагнацца да хуткасці, неабходнай для выхаду ў касмічную прастору.

Цыялкоўскі правёў дэталёвыя тэарэтычныя даследаванні палёту ракеты як цела з зменнай масай. Падчас палёту ракета выкідвае праз сопла рухавіка масу распаленых газаў - прадуктаў згарання паліва, дзякуючы чаму маса ракеты ў цэлым памяншаецца. У выніку гэтых даследаванняў ім была атрымана формула, па якой вылічаюць хуткасць палёту ракеты. Цяпер гэтую формулу называюць формулай Цыялкоўскага.

Нараўне з тэарэтычнымі даследаваннямі Цыялкоўскі займаўся рашэннем і практычных пытанняў: прынцыповай распрацоўкай канструкцый ракет у цэлым, рэактыўных рухавікоў, выбарам найбольш эфектыўных крыніц энергіі для сілавых установак ракет і інш. Ён першы паказаў, якія хімічныя паліва прыдатныя для выкарыстання ў касмічных ракетах. Цыялкоўскі лічыў, што паліўная пара, якая складаецца з вадкага кіслароду (акісляльнік) і вадкага вадароду (гаручае), найбольш прыдатная для харчавання сілавы ўстаноўкі касмічнай ракеты.

Цыялкоўскі прапанаваў схему стабілізацыі касмічнага карабля ў прасторы з дапамогай якія верцяцца махавікоў, якая ў цяперашні час ужываецца на некаторых касмічных апаратах. Цыялкоўскі разглядаў і пытанні жыццезабеспячэння экіпажаў касмічных караблёў пры працяглых палётах у міжпланетны прасторы. Ён лічыў, што неабходна шукаць шляхі для ўзнаўлення прадуктаў харчавання і пітной вады непасрэдна на борце касмічнага карабля. Адно з магчымых рашэнняў гэтай праблемы ён бачыў у культываванні хутка растучых раслін, прыдатных для выкарыстання ў якасці ежы чалавекам ці якімі-небудзь жывёламі, якія ўжо маглі б служыць ежай чалавеку.

Нягледзячы на вялізны ўклад, зроблены Цыялкоўскім у розныя вобласці навукі і ў асаблівасці ў тэорыю ракетна-касмічнай тэхнікі, ён аж да 1917 г. заставаўся непрызнаным дзіваком, пра яго мала ведалі ў навуковым свеце. Адсталай у тэхнічным і сацыяльным дачыненні да царскай Расеі не патрэбныя былі смелыя ідэі і буйныя навуковыя і тэхнічныя адкрыцці. Толькі пасля 1917 г. з усталяваннем Савецкай ўлады працы Цыялкоўскага атрымалі прызнанне. Савецкая дзяржава стварыла ўсе неабходныя ўмовы для творчай дзейнасці Цыялкоўскага. Незадоўга да смерці Цыялкоўскі пісаў, што ўсе свае працы ён перадае партыі бальшавікоў. У партыі бальшавікоў ён бачыў тую сілу, якая зможа ўдыхнуць жыццё ў яго ідэі, рэалізаваць іх на практыцы, прымяніць для дабра народа сваёй краіны, для дабра народаў усяго свету. Цыялкоўскі не памыліўся. Наша краіна першай прыступіла да штурму касмічнай прасторы. 4 кастрычніка 1957 г. упершыню ў свеце ў Савецкім Саюзе быў запушчаны штучны спадарожнік Зямлі, а 12 красавіка 1961 г. савецкі грамадзянін Ю. А. Гагарын падняўся ў касмічную прастору.